Seyahat
Sağlık
Otomobil
Moda ve Güzellik
Kültür ve Sanat
Faydalı Bilgiler
Ekonomi
Eğitim
Doğa ve Hayvanlar
Evet, fiilde kip ve kişi ekleri aynı anda kullanılır
Fiiller, kip (zaman) ve kişi (şahıs) eklerini alarak çekimlenir. Önce fiilin zaman veya tasarı ifade eden bir çekimi yapılır, sonra onun hangi şahsa bağlı olduğunun belirtilmesi için şahıs ekleri getirilir
Örneğin, "bekle-di-k" fiilinde "-di" bilinen geçmiş zaman eki, "-k" ise birinci çoğul kişi ekidir
"Temizlemişsiniz" fiilinin kip ve kişi eki şu şekildedir: - Kip eki: -miş (öğrenilen/duyulan geçmiş zaman). - Kişi eki: -siniz (2. çoğul kişi). Dolayısıyla, "temizlemişsiniz" fiili, öğrenilen geçmiş zamanın 2. çoğul kişisine göre çekimlenmiştir.
7. sınıf Türkçe dersinde fiil kipleri, eylemlerin zaman, şahıs, tekillik veya çoğulluk gibi özelliklerini belirten söyleyiş kalıplarıdır. 1. Haber (Bildirme) Kipleri: Geçmiş Zaman: Fiilin geçmişte yapıldığını belirtir. Örnek: "Dün tüm ödevlerimi bitirdim". Şimdiki Zaman: Fiilin şu an yapıldığını belirtir. Örnek: "Odasında müzik dinliyor". Gelecek Zaman: Fiilin gelecekte yapılacağını belirtir. Örnek: "Az sonra ders çalışmaya başlayacağım". Geniş Zaman: Fiilin her zaman yapıldığını belirtir. Örnek: "Akşamları kitap okurum". 2. Dilek (Tasarlama) Kipleri: Gereklilik Kipi: Fiilin yapılmasının gerekli olduğunu belirtir. Örnek: "Başarılı olmak istiyorsan çok çalışmalısın". Dilek-Şart Kipi: Fiilin bir şarta bağlı olduğunu belirtir. Örnek: "Ödevlerini bitirirsen dışarı çıkmana izin veririm". İstek Kipi: Fiilin istendiğini belirtir. Örnek: "Doğum günüme arkadaşlarımı çağırayım". Emir Kipi: Fiilin yapılması gerektiğini emir şeklinde bildirir. Örnek: "Biraz acele edin". Örnek cümleler: "Yarın bahçedeki kirazlar toplanacak" (gelecek zaman). "İlkbaharda çiçekler açar" (geniş zaman). "Keşke tüm soruları doğru cevaplayabilsem" (dilek-şart kipi).
Fiil kipleri, fiillerin zaman, şahıs, tekillik veya çoğulluk gibi özelliklerini belirten kullanım biçimleridir. 1. Haber (Bildirme) Kipleri: Geniş zaman. Gelecek zaman. Şimdiki zaman. Duyulan geçmiş zaman. Bilinen (görülen) geçmiş zaman. 2. Dilek (Tasarlama) Kipleri: Gereklilik kipi. İstek kipi. Şart kipi. Emir kipi.
Fiillerde kip, yükleme "ne zaman" veya "nasıl" soruları sorularak bulunabilir. 7 örnek: 1. Şimdiki zaman: "Şu an kitap okuyorum". 2. Geniş zaman: "Hafta sonları genelde kitap okurum". 3. Geçmiş zaman: "Dün saatlerce kitap okudum". 4. Gelecek zaman: "Akşama kitap okuyacağım". 5. Emir kipi: "Hemen elindeki işi bırakıp buraya gel". 6. Gereklilik kipi: "Sağlığını korumak istiyorsan bu kadar yoğun çalışmamalısın". 7. Dilek-şart kipi: "Keşke o da bizimle pikniğe gelseydi". Diğer kip örnekleri: İstek kipi: "Oraya geleyim de sana işlerinde yardım edeyim". Duyulan geçmiş zaman: "Meğer iki saat önce eve ulaşmış". Bilinen geçmiş zaman: "Geçen geldiğinde seni sorup durdu".
Fiilde kip ve kişi bulmak için şu adımlar izlenebilir: 1. Fiilin zaman veya tasarı ifade eden bir çekimi yapılır. 2. Ardından, onun hangi şahsa bağlı olduğunu belirtmek için şahıs ekleri getirilir. Örnekler: "Bugün bir saat kitap okudum" cümlesinde, "okumak" fiiline getirilen "-m" eki, fiilin 1. tekil kişi (ben) tarafından yapıldığını bildirir. "Memleketten dün akşam döndük" cümlesinde, "-k" eki 1. çoğul kişiyi (biz) ifade eder. Kip örnekleri: "Ödevlerini bitirsen dışarı çıkmana izin verebilirim" cümlesinde, "-se" eki koşul (şart) kipini belirtir. "Daha çok çalışmalıyım" cümlesinde, "-meli" eki gereklilik kipini ifade eder.
Fiil çekim ekleri iki ana gruba ayrılır: haber kipleri ve dilek kipleri.
Fiilde kip, fiillerin zaman, şahıs, tekillik ve çoğulluk gibi özelliklerini belirten çekim şekilleridir. Kip ve haber kipi arasındaki fark: Kip: Fiilin zaman, anlam ve şahıs özelliklerine göre aldığı çeşitli eklerle oluşan kullanılış biçimlerinin her biridir. Haber kipi: Zaman kavramı taşıyan, yani zaman ekleriyle yapılan kiplerdir. Türkçe dilinde kipler, haber (bildirme) kipleri ve dilek (tasarlama) kipleri olmak üzere ikiye ayrılır.
