Denge buhar basıncı, sıvının içinde bulunduğu kabın hacmine, şekline, atmosfer basıncına ve sıvı miktarına bağlı değildir
Denge buhar basıncını etkileyen faktörler şunlardır:
Buhar basıncı düşmesi ve donma noktası düşmesi, çözünen taneciklerin derişimine bağlıdır. Buhar basıncı düşmesi, bir sıvı içerisinde uçucu olmayan bir katı çözündüğünde, çözeltiyi oluşturan tanecikler arasındaki etkileşimler arttığı için meydana gelir. Donma noktası düşmesi, saf bir sıvının içerisine herhangi bir madde çözündüğünde, çözeltinin saf sıvıya göre daha düşük sıcaklıkta donmasıyla gerçekleşir.
Buhar basıncı, çeşitli yöntemlerle ölçülebilir: Manometrik yöntem: Kapalı bir kaptaki sıvının buharlaşmasıyla oluşan basınç, manometre yardımıyla ölçülür. Dinamik buhar basıncı yöntemi: Sıvı, sabit bir hızla buharlaştırılırken oluşan buhar basıncı ölçülür. Reid buhar basıncı (RVP) yöntemi: Özel bir Reid aparatında sıvının belirli bir sıcaklıkta oluşturduğu buhar basıncı ölçülür. Termogravimetrik yöntem: Bir termogravimetrik analiz cihazı kullanılarak, sıvının kütle kaybı ölçülür ve buhar basıncı hesaplanır. Statik buhar basıncı yöntemi: Kapalı bir sistemde, sıvının buharlaşmasıyla oluşan basınç, hassas bir basınç ölçerle kaydedilir. Sıcaklık-basınç eğim yöntemi (Clausius-Clapeyron): Farklı sıcaklıklarda buhar basıncı ölçülür ve bu değerlerden sıcaklık-basınç eğrisi çizilerek entalpi hesaplanır. Buhar basıncını ölçmek için buhar basıncı analizörü de kullanılabilir. Ölçüm sırasında sıcaklığın kontrolü önemlidir, çünkü buhar basıncı sıcaklık arttıkça üstel bir şekilde artar.
Buhar basıncı düşmesi, çözeltilerde çözünen maddenin (atom, iyon, molekül) sayısına ve derişimine bağlı olarak buhar basıncının azalması durumudur. Bu durum şu nedenlerle gerçekleşir: - Sıvı yüzeyinde çözünen maddeler bulunması. - Çözünen tanecik sayısının artması.
Buhar basıncını etkileyen faktörler şunlardır: Sıvının cinsi. Sıcaklık. Sıvının saflığı. Buhar basıncı; sıvının miktarına, dış basınca ve sıvı yüzeyine bağlı değildir.
Buhar basıncı, sıcaklık ve buharlaşma hızıyla doğru orantılıdır. Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça sıvının molekülleri daha fazla enerji kazanır ve sıvı yüzeyinden daha kolay buharlaşır, bu nedenle denge buhar basıncı da artar. Buharlaşma Hızı: Buharlaşma hızıyla doğru orantılıdır; buharlaşma hızı arttıkça buhar basıncı da artar.
Buhar basıncı ve uçuculuk arasındaki ilişki şu şekilde açıklanabilir: Yüksek buhar basıncı, yüksek uçuculuk anlamına gelir. Düşük kaynama noktası, yüksek uçuculuk göstergesidir. Örnekler: İspirto (izopropil alkol) gibi yüksek derecede uçucu bir maddenin buhar basıncı yüksektir. Kuru buz (katı karbondioksit) veya iyot gibi süblimleşen (katıdan doğrudan buhara dönüşen) katı maddeler, standart koşullar altında bazı sıvılarla aynı oranda buharlaşabilir.
Buhar basıncının yüksek olması, bir maddenin uçuculuğunun yüksek olduğu anlamına gelir. Buhar basıncı, belirli bir sıcaklıkta sıvı yüzeyindeki moleküllerin kinetik enerjisine bağlı olarak oluşur ve sıcaklıkla doğru orantılıdır; sıcaklık arttıkça buhar basıncı da artar. Ayrıca, bir sıvının molekülleri arasındaki etkileşimin zayıf olması da buhar basıncını artırır.
SON YAZILAR
